کم آبیاری و آب مجازی

#کم آبیاری

کم آبیاری عبارت است از «مصرف عامدانه و عالمانه کمتر آب، به منظور افزایش تولید در مجموعه اراضی تحت پوشش» یا به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت کم آبیاری عبارت است از «استفاده بیشتر و بهتر از واحد حجم آب» می‌باشد. آبیاری کامل به منظور کسب حداکثر محصول از واحد سطح در شرایطی قابل اعمال است که اولاً آب به مقدار کافی در اختیار باشد و ثانیاً امکان توسعه و افزایش سطح زیرکشت وجود نداشته باشد. اما در شرایطی که نه تنها آب به اندازه و مقدار کافی در دسترس نباشد، بلکه اراضی مستعد و قابل احیای زیادی وجود دارند که در صورت رسیدن آب به آنها امکان افزایش تولید قابل توجهی وجود خواهد داشت، کم آبیاری یکی از گزینه‌های پیش‌روست. کم آبیاری در مواردی افزایش کیفیت محصول تولیدی را در پی دارد.

گیاهان مناسب برای کم آبیاری؛ گیاهانی که دارای دوره رشد کوتاه، راندمان مصرف بالا و مقاوم به خشکی هستند در عملیات کم آبیاری بهتر نتیجه می‌دهند.

خاک‌های مناسب برای کم آبیاری؛ خاک‌هایی که دارای ظرفیت نگهداری آب بیشتری هستند شرایط بهتری برای پذیرش کم آبیاری دارد.

کیفیت آب آبیاری؛ (آبی که در کم آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد لازم است از کیفیت خوبی برخوردار باشد تا گیاه همراه با تنش آبی در معرض تنش شوری و تأثیرات منفی آن قرار نگیرد.

عملیات زراعی؛ شخم باید به اندازه کافی عمیق باشد تا آب باران بتواند بهتر در خاک نفوذ کرده و ذخیره شود از طرفی زمان کاشت باید به گونه‌ای انتخاب شود که گیاه بتواند از رطوبت موجود در خاک قبل از آبیاری استفاده نماید. در عملیات زراعی لازم است به کنترل علف‌های هرز و کاهش تبخیر از سطح خاک توجه جدی به عمل آید.

میزان آبیاری؛ میزان آب آبیاری باید از روی منحنی تابع تولید، درآمد و هزینه تعیین گردد.

زمان آبیاری؛ گیاهان در مراحل مختلف رشد واکنش‌های مختلفی به کم آبی دارند لذا لازم است با شناخت کامل رفتار گیاه، به گونه‌ای که تأثیرات منفی به حداقل برسد زمان آبیاری تنظیم گردد.

روش‌های اعمال کم آبیاری؛ روش‌های اعمال کم آبیاری به وسیله تغییرات در دور و حجم آبیاری نسبت به آبیاری کامل قابل اعمال می‌باشد. انتخاب هر کدام از این روش‌ها بستگی به خصوصیات و کیفیت آب و خاک دارد. یکی دیگر از روش‌های توصیه شده، آبیاری یک در میان فاروهاست. همچنین محل کاشت بوته‌ها بر روی پشته‌ها و فاصله آنها تأثیر بسزایی در موفقیت کم‌آبیاری دارد.

مصرف کود؛ اثربخشی کودها در شرایط کم آبی کاهش می‌یابد، مخصوصاً اگر مصرف این کودها با رشد رویشی گیاهان مطابقت نداشته باشد. لذا توصیه می‌گردد که مصرف کودها یکباره و قبل از کاشت گیاه انجام پذیرد و از مصرف کود در مراحل رشد صرف نظر گردد. همچنین در میان کودها، کودهای پتاسیمی مخصوصاً سولفات پتاسیم و سولفات‌روی نقش مهمتری در تنظیم روزنه‌ها و تعادل یونی در سیستم گیاهی به منظور کاهش تنش‌های حاصل از کم آبی ایفا می‌نماید. بنابراین در کم آبیاری مصرف کودها باید متعادل و بهینه بوده و به مصرف کودهای پتاسیمی نیز توجه ویژه‌ای گردد. همچنین مصرف کود فسفر به ویژه در شرایط دیم، طول دوره رشد را کوتاه کرده، بنابراین صدمات تنش آبی را در اواخر فصل رشد کاهش می‌دهد، به عبارت دیگر مصرف فسفر در این شرایط باعث کاهش صدمات کم آبی می‌گردد.

#علف هرز

قاصدک یک علف هرز نامدار در سطح جهان محسوب می‌شود. به ویژه در اروپا، آسیا و آمریکا

علف هرز (پارسی میانه: زاز) (گیاه ناخواسته صحیح است) به گروهی از گیاهان که می‌توانند در حد بالایی از لحاظ کمی و کیفی به محصولات سالانه و دایمی در یک سال خسارت بزنند گفته می‌شود. به بیان دیگر علف هرز گیاهی است که ناخواسته در زمین‌های کشاورزی رشد می‌کند و با رقابت با گیاه اصلی به کمیت و کیفیت آن آسیب می‌زند.

#آب مجازی

آب پنهان یا آب مجازی یا آب نهفته مفهومی است که توسط پرفسور تونی آلن در سال ۱۹۹۳ معرفی شد، آب پنهان به مجموع حجم آبی که در مراحل مختلف تهیه، تولید و ارائه یک محصول (غذا، کالا، انرژی یا خدمات) به صورت مستقیم یا غیرمستقیم استفاده می‌شود، برابر با آب پنهان (نهفته) یا آب مجازی آن محصول است.

آب واقعی برای تولید مقدار مشخصی از محصولات

کالا لیتر
ساختن یک خانه مسکن ۶۰۰۰۰۰۰
(یک لیوان شیر )۲۰۰ میلی‌لیتر ۲۰۰
(یک فنجان قهوه )۱۲۵ میلی‌لیتر ۱۴۰
(یک عدد سیب )۱۰۰ گرمی ۷۰
(یک عدد سیب‌زمینی )۱۰۰ گرمی ۲۵
یک پیراهن نخی در اندازه متوسط ۴۱۰۰
یک کاغذ A۴ ۱۰
یک جفت کفش با چرم گاو ۸۰۰۰
(ساندویچ همبرگر )۲۵۰ گرمی ۲۴۰۰
(یک قالب پنیر )۵۰۰ گرمی ۲۵۰۰
(گوشت گاو )١٠٠٠ گرمی ١۵٠٠٠

به عبارت دیگر آب مجازی مقدار آبی است که یک کالا یا یک فراورده کشاورزی طی فرایند تولید مصرف می‌کند تا به مرحله تکامل برسد و مقدار آن معادل جمع کل آب مصرفی در مراحل مختلف زنجیره تولید از لحظه شروع تا پایان می‌باشد. مثلاً برای تولید یک کیلوگرم گندم ۱۳۰۰ لیتر آب مصرف شده‌است. صفت مجازی در این تعریف بدان معناست که بخش عمده آب مصرف شده طی فرایند تولید، در محصول نهایی وجود فیزیکی ندارد، و در حقیقت بخش بسیار ناچیزی از آب مصرفی در پایان به عنوان آب واقعی در بافت محصول باقی خواهد ماند. نکته مهم اینکه، صفت مجازی به معنای غیر واقعی نیست، بلکه آب واقعی، حجم راستین آبی است که پیشتر مصرف شده‌است.

شرایط اقلیمی و فرهنگی، مکان تولید، مدیریت و برنامه‌ریزی در میزان و حجم آب واقعی کالا مؤثر است و مقدار آن در مورد یک کالا در مناطق مختلف جهان متفاوت می‌باشد.

#سرانه آب مصرفی

اگر شما یک فرد گوشت‌خوار در ایالات متحد آمریکا، یا اروپا باشید، برای اینکه یک تصویر کلی از میزان مصرف آب هر ساله‌تان داشته باشید، یک خانه را تصور کنید. یک خانه ی سه طبقه ی بزرگ با سه اتاق جادار در هر طبقه. این خانه، ۱۰ متر بلندا و ۱۰ متر پهنا دارد. این خانه را تا آخرین اتاق و راهرو پر از آب کنید. این مقدار آبی است که شما به‌طور سالانه مصرف می‌کنید.

به‌طور کلی آب مصرفی فرد صرف چهار مقوله می‌شود

  1. بخش بسیار کوچکی از این آب صرف نوشیدن می‌شود. آب مورد نیاز برای رفع تشنگی حداکثر یک کمد بزرگ از این خانه را شامل می‌شود.
  2. حمام، آشپزی، شستشوی ظرف و لباس، توالت- تنها کمی بیشتر از مصرف آب برای رفع تشنگی. شاید به اندازه ی یک اتاق پر از آب( ۵٪ ).
  3. غیر از مواد غذایی، برای تمامی چیزهای دیگری که خریداری می‌کنیم، حدود یک اتاق دیگر آب مصرف می‌شود.
  4. و بقیه آب مصرفی، صرف مواد غذایی می‌شوند(۹۰٪).

آب مجازی در رژیم گیاه‌خواری و گوشت‌خواری

گوشتی که افراد گوشت‌خوار مصرف می‌کنند، باعث مصرف بیشترین میزان آب در زندگی‌شان است.  بسیار بسیار بیشتر از آبی که برای استحمام، شستشوی لباس یا ظروف یا نوشیدن استفاده می‌شود. برای رژیم یک فرد گوشت‌خوار در ایالات متحد آمریکا و اروپا، به‌طور متوسط روزانه حدود ۵ مترمکعب آب مصرف می‌شود. این رقم به این معنی است که تنها برای سیر کردن و سیراب کردن هر فرد گوشت‌خوار، روزانه حدود ۱۵ وان پر از آب مصرف می‌شود

غیرگوشت‌خواران در رابطه با مصرف آب، می‌توانند خود را اندکی صرفه‌جوتر بدانند؛ آنها روزانه تنها حدود ۸ وان پر از آب مصرف دارند. میلیون‌ها نفر افرادی را در نظر بگیرید که در جوامع غربی زندگی می‌کنند، و همین‌طور تمامی آن وان‌های پر از آب را در نظر بگیرید. این یک رقم بسیار بزرگ است

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *